Με λίγα λόγια: πότε να προσθέσετε γράμματα, αριθμούς και απλές ασκήσεις;
Στο εξάχρονο παιδί μη βασίζεστε μόνο στην ηλικία. Ξεκινήστε από όσα κάνει ήδη αυθόρμητα το παιδί σας:
- αν ρωτά για τα γράμματα και αναγνωρίζει το όνομά του, μπορείτε να ξεκινήσετε την αναγνώριση γραμμάτων·
- αν μετρά αντικείμενα και αναγνωρίζει τα ψηφία, προσθέστε απλές δραστηριότητες μετρήματος·
- εξασκηθείτε πρώτα στην αναγνώριση και μετά στη ζωγραφική με γράμματα ή με αριθμούς·
- απλές προσθέσεις ως το 10 βάλτε μόνο όταν το μέτρημα και η αναγνώριση των ψηφίων γίνονται πια με άνεση·
- δίνετε μία άσκηση σε κάθε σελίδα και σταματήστε μετά από περίπου 10–15 λεπτά, εκτός αν το παιδί θέλει να συνεχίσει.
Αν χρειάζεστε ένα πιο εύκολο σημείο εκκίνησης, δείτε ζωγραφιές για παιδιά 5 ετών — το προηγούμενο στάδιο.
Πώς καταλαβαίνετε ότι ένα παιδί 6 ετών είναι έτοιμο για γράμματα και αριθμούς;
Το καλύτερο σημάδι είναι το ενδιαφέρον σε συνδυασμό με δεξιότητες που το παιδί χρησιμοποιεί ήδη στο παιχνίδι. Ένα εξάχρονο μπορεί να είναι έτοιμο για γράμματα αν ρωτά «τι γράφει εδώ;», αναγνωρίζει το όνομά του ή ξέρει μερικά γράμματα από γνώριμα ονόματα. Την ετοιμότητα για αριθμούς τη βλέπετε όταν μετρά τουβλάκια, αυτοκινητάκια ή σκαλιά και προσπαθεί να αντιστοιχίσει έναν αριθμό σε μια ομάδα αντικειμένων.
Δεν χρειάζεται να περιμένετε να κατακτηθούν όλα μαζί. Και στο νηπιαγωγείο, σύμφωνα με τα Προγράμματα Σπουδών του ΙΕΠ, τα παιδιά γνωρίζουν τα γράμματα και την αρίθμηση μέσα από το παιχνίδι και την καθημερινή χρήση, πολύ πριν από τη συστηματική γραπτή εργασία. Η χρήσιμη αρχή είναι να ξεκινάτε από μια δραστηριότητα που έχει νόημα για το παιδί, όχι από ένα τεστ στο τραπέζι.
Αν το παιδί σας μόλις αρχίζει να ενδιαφέρεται για τα γράμματα, θα σας φανεί χρήσιμος και ο οδηγός για την αλφάβητο για παιδιά. Μην περιμένετε από μια ζωγραφιά να μάθει από μόνη της στο παιδί ανάγνωση ή γραφή.
Για περισσότερη εξάσκηση, δοκιμάστε δραστηριότητες ετοιμότητας για το σχολείο: πρόσθεση με αντικείμενα, γράμματα και πρώτη ανάγνωση, έννοιες χώρου και χρόνου.
Με ποια σειρά να προσθέτετε ασκήσεις στις ζωγραφιές;
Η πιο απλή σειρά είναι: αναγνώριση → ζωγραφική με σύμβολα → απλοί υπολογισμοί. Κάθε στάδιο πρέπει να είναι αρκετά εύκολο ώστε το παιδί να μπορεί να συγκεντρωθεί και στο ίδιο το χρωμάτισμα.
Στάδιο | Τι υπάρχει στη ζωγραφιά | Πώς καταλαβαίνετε ότι ήρθε η ώρα να προχωρήσετε |
|---|---|---|
| βρες ένα συγκεκριμένο γράμμα, ψηφίο ή την ίδια ποσότητα | το παιδί το δείχνει χωρίς να μαντεύει για πολλή ώρα |
| το «Α» με ένα χρώμα, το «Ο» με άλλο· τα πεδία με το 3 με ένα χρώμα | το παιδί θυμάται τον κανόνα και ακολουθεί το υπόμνημα |
| μέτρησε τα αντικείμενα και διάλεξε τον σωστό αριθμό | μετρά τα αντικείμενα ένα ένα και καταλαβαίνει ότι ο τελευταίος αριθμός δείχνει «πόσα» είναι |
| λύσε το 3+2 και χρωμάτισε σύμφωνα με το αποτέλεσμα | καταλαβαίνει την πρόσθεση με συγκεκριμένα αντικείμενα και αναγνωρίζει τα ψηφία που χρειάζονται |
Για τα δύο πρώτα στάδια μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ζωγραφιές με την αλφάβητο και τα γράμματα και ζωγραφιές με αριθμούς και μέτρημα.
Τι ασκήσεις μπορείτε να βάλετε σε μια ζωγραφιά για παιδί 6 ετών;
Λειτουργούν καλύτερα οι σύντομες οδηγίες με έναν σαφή στόχο. Ακολουθούν οκτώ παραδείγματα που μπορείτε να κάνετε πιο εύκολα ή πιο δύσκολα:
- Βρες το γράμμα. Η εικόνα έχει πεδία με διάφορα γράμματα. Το παιδί χρωματίζει μόνο όσα έχουν το «Α».
- Γράμμα και εικόνα. Ανάμεσα σε μερικές εικόνες το παιδί διαλέγει εκείνες που το όνομά τους αρχίζει από τον ήχο που του είπατε και μετά τις χρωματίζει.
- Χρώμα ανάλογα με το γράμμα. Τα πεδία με «Α» γίνονται πράσινα και τα πεδία με «Ο» κίτρινα. Δύο γράμματα αρκούν σε μία σελίδα.
- Βρες το ψηφίο. Το παιδί βρίσκει όλα τα πεδία με το ψηφίο 4 και τα χρωματίζει με το ίδιο χρώμα.
- Μέτρησε και διάλεξε. Σε ένα κλαδί κάθονται πουλιά· το παιδί τα μετρά, δείχνει τον σωστό αριθμό και μετά χρωματίζει τη σκηνή.
- Ένωσε τις τελείες με τη σειρά των αριθμών. Το παιδί ενώνει τους αριθμούς με τη σειρά και στη συνέχεια χρωματίζει την εικόνα που σχηματίστηκε. Η γεννήτρια «ένωσε τις τελείες» σας επιτρέπει να διαλέξετε ανάμεσα σε τρία επίπεδα δυσκολίας.
- Χρώμα ανάλογα με το αποτέλεσμα. Τα πεδία έχουν απλές πράξεις, όπως 2+1 ή 4+2. Το παιδί βρίσκει το αποτέλεσμα και ελέγχει στο υπόμνημα ποιο χρώμα του αντιστοιχεί.
- Το όνομά του ως θέμα. Με τη γεννήτρια ζωγραφιάς με το όνομα του παιδιού το παιδί διακοσμεί το δικό του όνομα, αναγνωρίζει τα γράμματά του και τα συγκρίνει με άλλες λέξεις.
Αν περάσετε στις πράξεις, ξεκινήστε με συγκεκριμένα αντικείμενα: τρία τουβλάκια και άλλα δύο, δάχτυλα ή τελείες. Μόνο μετά δώστε σελίδα με γραπτή μορφή των πράξεων. Για ξεχωριστή εξάσκηση στους αριθμούς, δοκιμάστε ένα φύλλο εργασίας με προσθέσεις ως το 10.
Πόσες ασκήσεις και πόσα λεπτά κάθε φορά;
Μία άσκηση σε κάθε ζωγραφιά είναι αρκετή. Έτσι το παιδί ξέρει πού να εστιάσει και η ζωγραφιά δεν μετατρέπεται σε φύλλο εργασίας γεμάτο οδηγίες.
Ξεκινήστε με περίπου 10–15 λεπτά. Είναι μια πρακτική διάρκεια για δραστηριότητα στο σπίτι, όχι αναπτυξιακός κανόνας. Αν το παιδί θέλει να τελειώσει την εικόνα, μη σταματήσετε μόνο και μόνο επειδή πέρασαν 15 λεπτά. Αν χάσει το ενδιαφέρον του μετά από λίγα λεπτά, τελειώστε νωρίτερα.
Μπορείτε επίσης να κάνετε εναλλαγές: τη μία μέρα μια εκπαιδευτική ζωγραφιά, την επόμενη μια απλή ζωγραφιά χωρίς καμία άσκηση. Το παιδί πρέπει να έχει ακόμη χώρο για τις δικές του επιλογές χρωμάτων, τις δικές του ιδέες και ένα διάλειμμα από τις οδηγίες.
Αρκεί μια ζωγραφιά για να μάθει το παιδί να γράφει γράμματα και αριθμούς;
Όχι. Άλλο να αναγνωρίζει το παιδί ένα γράμμα σε μια εικόνα και άλλο να το γράφει καθαρά — πρόκειται για διαφορετικές δεξιότητες. Η ζωγραφιά μπορεί να κάνει το σχήμα οικείο, αλλά δεν αντικαθιστά την εξάσκηση στη φορά της κίνησης, στις αναλογίες και στη γραφή πάνω σε κατάλληλες γραμμές.
Όταν το παιδί αρχίσει να ρωτά πώς γράφεται ένα γράμμα ή ένας αριθμός, χρησιμοποιήστε ξεχωριστό φύλλο εργασίας. Η γεννήτρια φύλλων εργασίας με γράμματα και αριθμούς φτιάχνει φύλλα για ιχνηλάτηση και εξάσκηση στη γραφή. Κρατήστε τις ασκήσεις αναγνώρισης για τις ζωγραφιές και εξασκήστε τη γραφή με υλικό που έχει σχεδιαστεί ειδικά γι’ αυτόν τον σκοπό.
Πώς μπορεί να μοιάζει ένα πλάνο 2–3 εβδομάδων;
Το πλάνο υπάρχει για να δείξει τι ταιριάζει στο παιδί σας, όχι για να φτάσει σε ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα μέσα σε προθεσμία.
1η εβδομάδα — αναγνώριση. Δύο ή τρεις σύντομες σελίδες: βρες ένα γράμμα από το όνομα του παιδιού, βρες ένα ψηφίο, μέτρησε μερικά αντικείμενα. Χωρίς πράξεις.
2η εβδομάδα — χρωματικός κώδικας. Δώστε μία σελίδα με δύο γράμματα και μία με δύο ψηφία. Αν το παιδί ακολουθεί το υπόμνημα με άνεση, προσθέστε ένα «ένωσε τις τελείες» με αριθμούς.
3η εβδομάδα — μόνο αν τα προηγούμενα στάδια είναι εύκολα. Δοκιμάστε μία απλή πρόσθεση ως το 10 σε μια σελίδα ή μερικά πεδία που χρωματίζονται ανάλογα με το αποτέλεσμα. Αν το παιδί ξαναγυρίσει στο μέτρημα με τα δάχτυλα, δεν πειράζει. Μπορείτε επίσης να μείνετε στο 2ο στάδιο.
Δεν χρειάζεται να ολοκληρώσετε την 3η εβδομάδα με κάθε κόστος. Η ετοιμότητα για το σχολείο δεν είναι αγώνας δρόμου με όλο και πιο δύσκολα φύλλα εργασίας.
Ποια λάθη να αποφύγετε με τις εκπαιδευτικές ζωγραφιές;
- Πάρα πολλά μαζί. Γράμμα, ψηφίο, πράξη και οδηγία προσανατολισμού στον χώρο στην ίδια σελίδα δυσκολεύουν να καταλάβετε τι ακριβώς δυσκολεύει το παιδί.
- Παράλειψη της αναγνώρισης. Ένα παιδί που μόλις αρχίζει να μαθαίνει τα ψηφία δεν πρέπει να καλείται αμέσως να «αποκωδικοποιεί» χρώματα από τα αποτελέσματα πράξεων.
- Η ηλικία σαν τεστ. Δύο εξάχρονα παιδιά μπορεί να βρίσκονται σε πολύ διαφορετικό σημείο ως προς το ενδιαφέρον τους για τα γράμματα και το μέτρημα.
- Διόρθωση κάθε επιλογής χρώματος. Αν η σελίδα δεν έχει χρωματικό κώδικα, δεν υπάρχει «λάθος» χρώμα για έναν σκύλο ή ένα δέντρο.
- Εκμάθηση γραφής πάνω σε ένα τυχαίο περίγραμμα. Για γράμματα και αριθμούς χρησιμοποιήστε φύλλα ιχνηλάτησης και γραμμές γραφής.
Πότε να μιλήσετε με τον εκπαιδευτικό;
Μιλήστε με τη νηπιαγωγό ή τον δάσκαλο του παιδιού σας αν η ίδια ανησυχία εμφανίζεται σε διαφορετικές καταστάσεις και όχι μόνο σε μία ζωγραφιά. Αξίζει να ζητήσετε τις παρατηρήσεις τους αν το παιδί αποφεύγει σταθερά τη ζωγραφική και άλλες δραστηριότητες λεπτής κινητικότητας, δυσκολεύεται φανερά να ακολουθήσει απλές οδηγίες, δεν μπορεί να μετρήσει μικρές ομάδες αντικειμένων παρά τις πολλές ευκαιρίες μέσα από το παιχνίδι ή απογοητεύεται πολύ με ασκήσεις που παλιότερα τις κατάφερνε.
Ο εκπαιδευτικός βλέπει το παιδί μέσα στην ομάδα και σε διαφορετικές δραστηριότητες. Μπορεί να σας πει αν αρκεί να αλλάξετε τον τρόπο εξάσκησης ή αν θα ήταν χρήσιμο να μιλήσετε με κατάλληλο ειδικό — για παράδειγμα από τη σχολική υποστήριξη, με λογοθεραπευτή ή με ειδικό στην ανάπτυξη του παιδιού. Μία δύσκολη ζωγραφιά δεν αρκεί για να βγάλετε συμπεράσματα.